‏نمایش پست‌ها با برچسب اینترنت. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب اینترنت. نمایش همه پست‌ها

۱۳۸۹ دی ۲۴, جمعه

فرهنگ اشتراک‌گذاری به جای کپی‌کاری

وب فارسی و در حالت کلی‌تر فضای وب و اینترنت ایران پر از محتوای تکراری است. کپی محتوا به دو شکل صورت می‌گیرد: با ذکر منبع و بدون ذکر منبع، ذکر نکردن منبع اصلی بسیار شایعتر است و وضعیت به گونه‌ای است که پیدا کردن منبع اصلی بسیار زمانبر و وقت‌گیر است! متأسفانه در بعضی موارد هم که تعداد آن کم نیست، می‌بینیم که به راحتی آب‌خوردن و با آسودگی خاطر محتوای تولید شده توسط دیگران (اعم از نوشته یا هر چیز دیگری) را به نام خود منتشر می‌کنند که این بسیار تلخ است. کپی با ذکر منبع هم فقط هنگامی خوب است که یا قصد خبررسانی و یا تحلیل و تفسیر یک نوشته را داشته باشید. مثلاً اشکالی ندارد که منابع خبری یک خبرگزاری اطلاعات دیگر خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌ها باشند. ولی قضیه وقتی شکل نادرست به خود پیدا می‌کند که هدف از این کپی‌کاری بالابردن آمار ترافیک خوانندگان و بازدیدکنندگان وب‌سایت یا وبلاگ و همچنین افزایش و ارتقای رتیه آن در موتورهای جستجو (جستجوگرها) باشد. به عبارت خیلی ساده می‌توان آن را «کلیک دزدی» نامید.

می‌توان به جای چنین رفتارهایی از همان ایده «اشتراک‌گذاری محتوا» استفاده کرد. این کار کمک بزرگی به کسانی است که کارشان تولید محتوا است. اگر از نوشته یا محتوای وب‌سایت و وبلاگی خوشتان آمده است، چه بهتر که آن را به اشتراک بگذارید تا خیلی‌های دیگر هم از آن استفاده کنند. قطعاً این کار خیلی بهتر از کپی‌کاری است.

خوشبختانه وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اشتراک‌گذاری و نشانه‌گذاری (social bookmarking) یا همان لینکدانی‌ها رشد خوبی در فضای وب فارسی داشته‌اند و به تازگی هم که چند شبکه جدید به این جمع اضافه شده‌اند. رشد چنین شبکه‌هایی رشد وب فارسی و وبلاگستان را به دنبال خواهد داشت. به نوعی هم می‌توانند کمکی در جهت کاهش کپی‌کاری باشند که البته این موضوع هم کاملاً بستگی به نحوه و شیوه عملکرد کاربران چنین وب‌سایت‌هایی دارد. یعنی کاربران این وب‌سایت‌ها و شبکه‌ها می‌توانند خود از افرادی باشند که کپی‌رایت و حقوق مولف را رعایت می‌کنند و این مسئله برایشان اولویت و اهمیت دارد.

اشتراک‌گذاری رشد کیفی و کمی را به دنبال خواهد داشت. چون در این سیستم همه به دنبال محتوای نو و تازه هستند. حالا این محتوا یا تولید شده توسط افراد خواهد بود (رشد تولید محتوا)، یا ترجمه و گرایش به ترجمه و یا جستجو برای پیدا کردن محتوا و مطالبی که تازه، نو و جدید هستند. پس باید کار را شروع کرد.

۱۳۸۹ دی ۱, چهارشنبه

مسدود شدن سرور تصاویر ویکی‌پدیا


سرور تصاویر ویکی‌پدیا در جمهوری اسلامی ایران فیلتر شده ‌است. در صورتی که قادر به مشاهده تصاویر نیستید، نگران نبوده و صبور باشید. متشکریم!... این پیغامی است که امروز در ویکی‌پدیا فارسی دیدم. از قرار معلوم به دلیل مسدود شدن سرور تصاویر، صفحات به صورت بهم ریخته و نامناسب نمایش داده می‌شوند. فرقی هم ندارد که از نسخه فارسی ویکی‌پدیا استفاده کنید یا نسخه انگلیسی و یا دیگر زبان‌های آن. یعنی عملاً نمی‌توان از ویکی‌پدیا استفاده کرد. چون صفحات به قدری بد نمایش داده می‌شوند که خواندن و مطالعه آن‌ها دشوار است.

امیدوارم که این فیلترینگ اشتباه صورت گرفته باشد و اوضاع دوباره به روال عادی خود بازگردد. ویکی‌پدیا یک دانشنامه است. این دانشنامه ابزار بسیار خوبی برای همه افراد در اکثر حوزه‌ها است. فیلتر نمودن کل یا یکی از بخش‌های اصلی آن مانند همین سرور تصاویر آن، کار درست و کارشناسی شده‌ای نیست. چون عملاً با دستان خود خودمان را از یکی از منابع مهم اینترنت و وب محروم می‌کنیم. فیلترینگ ویکی‌پدیا درست مانند این است که موتور جستجوی گوگل را فیلتر کنیم.

باید منتظر بود و دید که آیا این فیلترینگ هم مانند فیلترینگ چند وقت پیش ویکی‌پدیا رفع و برداشته می‌شود یا نه؟ به قول خود ویکی‌پدیا: نگران نباشید، صبور باشید...

استفاده از ابزار ترجمه گوگل در وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌ها


گوگل قابلیت استفاده از مترجم خود (Google Translate) یا همان ترجمه‌گر گوگل را در قالب ابزار (gadget) برای وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌ها فراهم کرده است. مزیت استفاده از ابزار ترجمه گوگل این است که کمک خوبی برای افزایش ترافیک و تعداد بازیدکننده است. چون به بازدیدکنندگان خارجی هم این امکان را می‌دهد که از نوشته‌ها و محتوای وبلاگ یا وب‌سایت شما استفاده کنند.

شیوه استفاده و نصب Google Translate:

- به صفحه ابزار فوق مراجعه کنید یا عبارت "Google Translate Tools" و یا "Google Translate Gadget" را جستجو کنید.

- گام اول: انتخاب کنید که می‌خواهید ترجمه برای کل صفحه صورت بگیرد یا بخشی از آن. گزینه ترجمه برای کل صفحه را انتخاب می‌کنیم (Add translation to the entire webpage).

- گام دوم: زبان صفحه خود را انتخاب کنید. یعنی زبانی که مطالب و محتوای شما به آن زبان است. گزینه زبان فارسی (Persian) را انتخاب می‌کنیم.

- گام سوم: این مرحله اختیاری (optional) است. مثلاً می‌توانید انتخاب کنید که ترجمه به همه زبان‌های فعال در سرویس ترجمه گوگل صورت بگیرد یا زبان‌هایی که شما انتخاب می‌کنید. شکل ابزار ترجمه را با توجه به فرم، قالب و ساختار وبلاگ یا وب‌سایت خود انتخاب کنید و در نهایت گزینه‌های پیشرفته‌ای برای مواردی مانند اینکه اگر وب‌سایت شما چند زبان دارد (مثلاً فارسی و انگلیسی) و یا استفاده از سرویس Google Analytics برای مشاهده آمار میزان استفاده از ابزار فوق در وبلاگ یا وب‌سایت.

- گام چهارم: کد تولید شده را کپی کرده و به وبلاگ یا وب‌سایت خود اضافه کنید. ابزار ترجمه گوگل آماده استفاده خواهد بود.

نکته:

ابزار ترجمه فعلی گوگل در حال حاضر ترجمه کامل و دقیقی یعنی ترجمه صد در صد از زبان فارسی (پارسی) به انگلیسی انجام نمی‌دهد. یعنی ممکن است معنی و مفهوم بعضی از جملات و عبارات ترجمه شده به انگلیسی اصلاً ارتباطی به متن اصلی فارسی نداشته باشند. البته گوگل خودش راهکار این مسئله را در نظر گرفته است و شما می‌توانید ترجمه بهبود یافته، درست و ویرایش‌شده را به سرویس فوق ارسال کنید. اما به طور کلی منظور این است که انتظار شما از این سرویس باید در حد توانایی‌های آن باشد. قطعاً با گذشت زمان این سرویس هم پیشرفته‌تر خواهد شد و ترجمه‌های بهتر و دقیقتری را در اختیار شما قرار خواهد داد.

یک روش جایگزین و ترکیبی هم این است که اگر وبلاگ‌نویس هستید، همزمان پست‌های خود را به دو زبان فارسی و انگلیسی منتشر کنید. یعنی برای یک پست دو پست یکسان یکی به فارسی و دیگری به انگلیسی داشته باشید. این روش نیاز به وقت و حوصله دارد، اما به همان میزان هم کارایی دارد.

پیوندها:

- Google Translate
- ابزارهای ترجمه گوگل (Google Translate Tools/Gadget)
- ترجمه‌گر گوگل
- Google Translate - Wikipedia

۱۳۸۹ آذر ۲۴, چهارشنبه

تهیه تصویر از صفحات وب: افزونه «Pixlr Grabber» برای فایرفاکس و گوگل کروم


هنگام وبگردی بارها پیش می‌آید که دوست داریم به جای ذخیره و یا کپی محتویات یک صفحه از آن یک تصویر یا عکس (screenshot) تهیه کنیم. ساده‌ترین روش برای انجام این کار در سیستم عامل ویندوز استفاده از کلید Print Screen و انتقال تصویر گرفته شده به محیط یک نرم‌افزار گرافیکی مانند Paint است. همچنین می‌توان از نرم‌افزارهای متنوع و گوناگونی که برای این کار تهیه شده‌اند، استفاده کرد.

اما روش بهتری هم وجود دارد و آن استفاده از افزونه‌هایی است که برای مرورگرها نوشته می‌شوند. یکی از این افزونه‌ها که در عین سادگی و راحتی کار با آن، امکانات خوبی دارد، افزونه Pixlr Grabber است. افزونه فوق امکاناتی چون تهیه تصویر از کل صفحه، تهیه تصویر از صفحه‌ داخل مرورگر بدون نمایش خود رابط مرورگر (رابط گرافیکی) و تهیه تصویر از یک ناحیه دلخواه، مورد نظر و تعریف شده توسط کاربر را دارد.

نصب افزونه Pixlr Grabber:

برای مرورگر فایرفاکس به این آدرس و برای مرورگر گوگل کروم به این آدرس مراجعه کنید. حجم افزونه فوق بسیار کم است و به سرعت نصب می‌شود و بعد از راه‌اندازی مجدد (restart) مرورگر قابل استفاده است.

نحوه استفاده در فایرفاکس:

بعد از نصب افزونه فوق، نماد آن به صورت شکل یک حرف G در نوار وضعیت (status bar) مرورگر و در پایین گوشه سمت راست قرار می‌گیرد. برای تهیه تصویر گزینه‌های زیر در اختیار شما قرار می‌گیرند:

- تمام صفحه (Grab entire page): از کل صفحه تصویر تهیه می‌شود.
- بخش تعریف شده توسط کاربر (Grab a defined area): یک کادر مستطیلی شکل ظاهر شده و می‌توانید آن را جابه‌جا کنید و یا اندازه آن را تغییر دهید. ناحیه داخل کادر تصویر نهایی خواهد بود. در این حالت از گزینه Crop برای تصویر گرفتن استفاده کنید.
- ناحیه قابل دیدن (Grab visible part): از محتویات داخل مرورگر بدون نمایش خود مرورگر می‌توان تصویر گرفت. مانند همین تصویری که من برای این نوشته و پست استفاده کرده‌ام.

هر کدام از روش‌های فوق را انتخاب کنید، چهار گزینه در اختیار شما قرار داده می‌شود:

- ویرایش آنلاین تصویر (گزینه Edit): تصویر را برای ویرایش و دستکاری به ویرایشگر گرافیکی آنلاین خود سازنده افزونه ارسال می‌کند.
- اشتراک‌گذاری (گزینه Share): تصویر را به وب‌سایت اشتراک‌گذاری تصاویر سازنده افزونه ارسال می‌کند.
- ذخیره (گزینه Save): تصویر را در قالب و فرمت PNG بر روی کامپیوتر شما ذخیره می‌کند.
- کپی (گزینه Copy): تصویر را داخل «Clipboard» کپی می‌کند.

روش استفاده برای مرورگر گوگل کروم هم مشابه فایرفاکس است.

نرم‌افزار جایگزین و پیشنهادی:

اگر می‌خواهید یک نرم‌افزار کامل و در عین حال رایگان (freeware) داشته باشید که علاوه بر مرورگر وب، توانایی تهیه تصویر از همه نرم‌افزارهای مورد استفاده شما را داشته باشد و به اصطلاح یک Screen Capture Utility داشته باشید، پیشنهاد من استفاده از نرم‌افزار PicPick است. امکانات فراوان و گسترده‌ای دارد و مهمتر از آن یک ویرایشگر مخصوص تصاویر هم دارد که کار را بسیار آسان می‌سازد. ولی برای تهیه آسان و سریع تصاویر از وبگردی خود همین افزونه معرفی شده در این نوشته بسیار کارا و مفید است.

پیوندها:

- صفحه افزونه Pixlr Grabber
- صفحه شرکت سازنده افزونه
- نرم‌افزارهای مرتبط و رایگان در همین زمینه در صفحه Best Free Screen Capture Utility
- صفحه مقایسه و بررسی نرم‌افزارهای تهیه تصویر در ویکی‌پدیا انگلیسی

۱۳۸۹ آذر ۲۲, دوشنبه

استفاده از Google Alerts برای شناسایی کپی‌کاری و دزدی محتوا


اگر وبلاگ‌نویس یا مدیر یک وب‌سایت باشید، شاید دوست داشته باشید بدانید که چه کسانی از کارهای شما به صورت درست یا نادرست استفاده می‌کنند و یا بدانید که چه کسانی کارهای شما را بدون ذکر نام منبع کپی کرده و در حالت بدتر به نام خود منتشر می‌کنند. ساده‌ترین روش برای این کار جستجو از طریق موتورهای جستجو است که در عین حال ممکن است بسیار وقت‌گیر و خسته‌کننده باشد و شما را از انجام کار و یا ادامه دادن آن منصرف کند. اگر این کار به صورت خودکار و اتوماتیک صورت بگیرد، قطعاً کار خیلی آسان خواهد شد. این امکان در سرویس Google Alerts وجود دارد.

این سرویس گوگل یک سرویس مانیتورینگ محتوا (content monitoring) است. شیوه کار آن هم به این صورت است که جدیدترین و تازه‌ترین نتایج را براساس درخواست و جستجویی که شما برای آن تعریف کرده‌اید، در قالب ایمیل یا فید (خوراک) برای شما ارسال می‌کند. یعنی به محض اینکه محتوایی پیدا شد که با جستجو و درخواست شما شباهت داشت، آدرس لینک و بخشی از آن محتوا را برای اطلاع شما ارسال می‌کند.

از این خاصیت این سرویس می‌توان برای شناسایی دزدی محتوا (content theft)، کپی‌کاری، نقض کپی‌رایت، نسخه‌های دیگر محتوا و ... استفاده کرد. مثلاً ببینید که از نوشته‌های وبلاگ شما چه کسانی استفاده کرده‌اند و یا در چه جاهایی منتشر شده است. در ادامه این نوشته به صورت خیلی ساده و مختصر روش استفاده از این سرویس را شرح می‌دهم.

روش استفاده از سرویس Google Alerts:

- برای استفاده از این سرویس هم مانند خیلی دیگر از سرویس‌های گوگل به یک حساب کاربری گوگل نیاز دارید. همان شناسه و رمز حساب کاربری جیمیل شما. پس اگر در گوگل یا جیمیل عضو نیستنید، گام اول همان ایجاد و ساخت یک حساب کاربری گوگل است.

- به آدرس این سرویس رفته و با شناسه (نام کاربری) و رمز خود وارد آن شوید. اگر آدرس فوق کار نمی‌کند، کافیست نام خود سرویس یعنی همان Google Alerts را در خود موتور جستجوی گوگل (یا هر جستجوگر دیگری) وارد کنید تا شما را به صفحه اصلی سرویس هدایت کند.

- بعد از ورود به سرویس، می‌توانید یک Alert جدید ایجاد کنید و یا اگر قبلاً یک یا چند Alert ایجاد کرده‌اید، آن‌ها را ویرایش یا حذف کنید.

- در هنگام ایجاد Alert جدید لازم است که عبارت یا عبارات مورد جستجو (Search terms) را مشخص کنید. این عبارت یا عبارات دقیقاً به همان فرمی است که در خود جستجوگر گوگل استفاده می‌کنید. یعنی فرض کنید که مشغول استفاده از موتور جستجو هستید. هیچ تفاوت خاصی با هم ندارند. امکان پیش‌نمایش نتایج هم وجود دارد.

- بعد باید نوع (Type) وب‌سایت‌های مورد جستجو را مشخص کنید. گزینه Everything انتخاب مناسبی است. چون انواع و اقسام وب‌سایت‌ها و شبکه‌ها را پوشش می‌دهد. اگر هم حوزه یا بخش خاصی مورد نظرتان است، می‌توانید گزینه مناسب و مرتبط را انتخاب کنید.

- گام بعدی این است که تعیین کنید در صورت پیدا شدن نتیجه، اطلاع‌رسانی به شما در چه بازه زمانی صورت بگیرد. سه انتخاب دارید. فوری یا به محض اینکه اتفاق می‌افتد (as-it-happens)، روزی یک بار یا روزانه (once a day) و یا هفته‌ای یک بار یا هفتگی (once a week).

- در مرحله بعد کیفیت یا تعداد نتایج را می‌توانید مشخص کنید: فقط بهترین نتایج (Only the best results) و یا همه نتایج حاصل از جستجو (All results).

- سپس در نهایت مشخص می‌کنید که نتایج چگونه برای شما ارسال شود: از طریق ایمیل یا خوراک (Feed).

- در پایان هم با کلیک بر روی دکمه Create Alert، یک Alert با ویژگی‌ها فوق برای شما ساخته خواهد شد.

چند روش پیشنهادی برای وبلاگ‌نویسان:

- یک Alert برای آدرس وبلاگ خود ایجاد کنید. مثلاً مانند xadang.blogspot.com یا به صورت کامل با ذکر http.
- برای هر پست یا نوشته خود با استفاده از آدرس لینک دائمی/ثابت پست (permalink) یک Alert ایجاد کنید.
- تیتر و چند جمله تصادفی از پست خود را انتخاب کرده و برایشان Alert بسازید.

این کارها کمک می‌کنند که اگر هر کسی به هر دلیلی پست، نوشته و محتوای تولیدی شما را مورد استفاده قرار داد، راحتتر بتوانید او را پیدا کنید.

۱۳۸۹ آذر ۱۷, چهارشنبه

اعتیاد اینترنتی و زندگی اینترنتی

وقتی دسترسی به اینترنت و کامپیوتر ندارم، درست مانند زمانی است که چای نخورده‌ام، هم سردرد می‌گیرم، هم کسل و بی‌حوصله می‌شوم... این دو جزئی از زندگی بسیاری از ما هستند... خیلی از ما افرادی هستیم که شاید با شناسه‌ها، نام‌ها و حساب‌های کاربری مختلفی در وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی فراوانی عضو باشیم و در آن‌ها فعالیت داشته باشیم. حالا ممکن است این فعالیت روزانه باشد یا از نوع سرزدن سالی به ماهی و یا فقط ورود (Login) برای حذف و پاک نشدن حسابی که داریم و دوست نداریم آن را از دست بدهیم.

ما چه بخواهیم و چه نخواهیم اینترنت به بخشی از زندگی ما تبدیل شده است. حالا بعضی از صفت «مجازی» برای فعالیت و کارهای ما در فضای اینترنت و وب استفاده می‌کنند. ولی به نظر من باید پذیرفت که این زندگی اینترنتی خواه ناخواه، مستقیم و غیر مستقیم هم از زندگی و دنیای واقعی ما تأثیر می‌گیرد و هم ممکن است بر زندگی واقعی ما تأثیرگذار باشد. یعنی نمی‌توان این دو را دو مقوله جدا از هم تصور کرد. به خصوص برای نسلی که کامپیوتر و اینترنت جزئی از زندگی ایشان است و تصور زندگی بدون این دو برایشان بسیار سخت و غیرممکن است.

بارها برای خیلی از ما، آشنایان و دوستانمان اتفاق افتاده است که برای چند روز دسترسی به اینترنت امکان‌پذیر نبوده است. اگر خوب دقت کرده باشید، می‌بینید که نبود آن خیلی اوقات از هر لحاظ بر دنیای واقعی ما تأثیر گذاشته است. مثلاً عادت داشته‌ایم هر روز سر ساعت مشخصی به فلان وب‌سایت، بهمان وبلاگ یا شبکه X سر بزنیم. اما وقتی که کامپیوتر در اختیار نداریم و یا دسترسی به اینترنت قطع شده است، انگار چیزی از عادات و رفتارهای روزمره ما حذف شده است. برای همین ممکن است حتی فکرمان مشغول شود و تصویری از آن کاری که روزانه انجام می‌دادیم در ذهنمان شکل بگیرد و مرتب به آن فکر کنیم.

اینجا یک نکته قابل مطرح است و آن هم «اعتیاد اینترنتی» یا اعتیاد به اینترنت است. وقتی زندگی اینترنتی حالت افراطی به خود بگیرد، اینترنت حالت اعتیادآور پیدا خواهد کرد. یعنی یک رفتار عادی و معمولی به یک رفتار افراطی تبدیل می‌شود. خیلی‌ها دچار حالتی می‌شوند که باید فقط آنلاین باشند. ممکن است کار خاصی انجام ندهد، اما به گونه‌ای به این محیط خو گرفته و عادت کرده‌اند که باید در آن حضور داشته باشند. خیلی‌ها را دیده‌ام که عشق دانلود هستند، یعنی نیازی به دریافت فایلی ندارد، اما به دانلود عادت کرده است. بعضی‌ها را می‌بینید که مرتب مشغول ارسال لینک و محتوا از طریق ابزارهایی چون فید، ایمیل، وبلاگ‌، میکروبلاگ، شبکه‌های اشتراک‌گذاری (social bookmarking) و ... هستند و منتظرند که واکنش دوستان خود و دیگران را ببینند، به خصوص عاشق واکنش مثبت یا همان خوش‌آمدن (like) هستند. بعضی‌ها هم که در انجمن‌های گفتگو (forum) و اتاق‌های گفتگو (chat) و یا پای پیام‌رسان خود (messenger) همیشه چشم انتظار هستند و هزار و یک گونه و مدل دیگر از رفتارهایی که بسته به فرد متفاوت خواهد بود.

این رفتارها حاصل علل، زمینه‌ها و پارامترهای گوناگونی هستند. مثلاً اکثر انسان‌ها تشنه اطلاعات، پیگیر اخبار، یادگیری و آموختن چیزهای نو و تازه هستند. اینترنت هم یک بستر برای اطلاعات، داده‌ها، علم، دانش و تکنولوژی است و در نتیجه گرایش به آن بسیار است. به خصوص با پیشرفت و گسترش سریعی که در همه جنبه‌های زندگی داشته است و امروز تصور دنیا بدون اینترنت بسیار سخت شده است. در قبال این پدیده مشخص است که واکنش افراد مختلف قطعاً متفاوت و گوناگون خواهد بود. از استفاده و رفتار نرمال و عادی گرفته تا رفتارهای افراطی، استفاده‌های نادرست و اتلاف وقت.

برای بعضی‌ها دل کندن و دل بریدن از دنیای مجازی سخت است. چون یا معتاد به این محیط‌ها و تکرار این رفتارها شده‌اند و یا این دنیای مجازی وارد زندگی واقعی آن‌ها شده است و برایشان بخشی از زندگیشان است. گونه اول که همان معتاد بودن به اینترنت است، باید درمان شود. چون با گذشت زمان آسیب‌رسان خواهد بود و فرد را از دنیای فیزیکی و واقعی اطراف خودش دور خواهد کرد. گونه دوم رفتاری است که باید برای آن بخش و زمان مناسبی در زندگی در نظر گرفت. یعنی هم رها کردن کامل آن خوب نیست و هم افراط در آن سرانجامی به جز اعتیاد اینترنتی نخواهد داشت. اما اگر بتوانیم برای آن زمان مناسب و کافی در طول شبانه روز در نظر بگیریم و به بقیه کارهای خود هم برسیم و در یک کلام زندگی با برنامه و برنامه‌ریزی داشته باشیم، زندگی اینترنتی بسیار شیرین و لذت‌بخش خواهد بود.

مثلاً یک وبلاگ‌نویس می‌تواند برنامه مرتب و منظمی برای فعالیت در وبلاگ خود داشته باشد و یا هر وقت که واقعاً هوس وبلاگ‌نویسی کرد، به وبلاگ خودش سر بزند و چیزی بنویسد و یا وبلاگ خود را مدیریت کند و یا پاسخگوی نظرات بازدیدکنندگان و خوانندگان وبلاگ خود باشد. همچنین برای سایر موارد هم می‌توان برنامه و تعداد ساعت مفید در نظر گرفت.

باید دقت کرد که اینترنت هم یک ابزار و پدیده است که اگر خوب و درست با آن برخورد کنیم، نه تنها آسیب‌رسان نخواهد بود، بلکه کمک خوبی برای زندگی بهتر و استفاده از زمان خواهد بود.

۱۳۸۹ آذر ۸, دوشنبه

تصورات نادرست از «ویکی‌پدیا» در فضای وب ایران: آیا ویکی‌پدیا شهر هرت است؟!


ویکی‌پدیا (Wikipedia) یکی از پدیده‌های مهم در دنیای اینترنت است و این دانشنامه اینترنتی در طول این چند سالی که از عمر آن می‌گذرد، روز به روز پیشرفت و رشد صعودی در همه زمینه‌ها داشته است. به خصوص نسخه ویکی‌پدیا انگلیسی که چون مدیران و کاربرانی از سراسر جهان دارد، علاوه بر رشد سریع در تعداد مقاله‌ها و موضوعات مورد بحث (رشد کمی)، رشد کیفی خوبی در اعتبار مقاله‌ها و منابع و مراجع مورد استفاده داشته است.

اما نکته‌ای که من می‌خواهم در این نوشته خود به آن اشاره کنم، مسئله باورهای بسیار نادرستی است که در بین بخش قابل توجهی از کاربران ایرانی درباره ویکی‌پدیا وجود دارد. ویکی‌پدیا یک دانشنامه آزاد است که کاربران می‌توانند اطلاعات، دانسته‌ها و داده‌های خود را در آن نوشته و منتشر کنند. این مفهوم آزاد بودن و اجازه ویرایش و تغییر مقالات، باعث ایجاد نوعی برداشت نادرست و کج‌فهمی در بین بعضی از کاربران شده است. یعنی باور خیلی‌ها بر این است که آزادی در ویکی‌پدیا از نوع آزادی شهر هرت است که هر کسی مجاز و آزاد است که هرکاری در این دانشنامه انجام بدهد و قانون و قاعده خاصی برای ویرایش و دستکاری مقالات ویکی‌پدیا وجود ندارد. چنین دیدگاهی باعث می‌شود که ویکی‌پدیا با یک انجمن گفتگو (forum) اشتباه گرفته شود و در نتیجه شاهد بروز رفتارهایی هستیم که اصلاً با ساختار این دانشنامه تناسبی ندارد. مثلاً دیده شده است که بعضی‌ها اطلاعات نادرست، فاقد اعتبار (از جنبه‌های مختلف) و حتی باورها و تصورات شخصی خود را نوشته‌اند و بعد که این اطلاعات پاک شده‌اند، از دست مدیران و کاربران شاکی بوده‌اند که چرا اجازه نمی‌دهید ما حرف بزنیم! اینجاد آزاد (؟) است! من دوست دارم که فلان و بهمان باشد و نظراتی مشابه این‌ها.

معمولاً خرابکاری، دستکاری و ویرایش‌های بدون دلیل یا فاقد اعتیار مقاله‌های ویکی‌پدیا توسط گروه‌هایی چون کاربران آماتور و غیرحرفه‌ای، افرادی با گرایش‌های خاص سیاسی و ایدئولوژیک اعم از سیاسی، اجتماعی، مذهبی، قومی، کشوری، فرهنگی و ...، کسانی که محتوای یک مقاله به مذاقشان خوش نیامده است و با آدرس IP و بدون داشتن حساب کاربری اقدام به تغییر، حذف، ویرایش و دستکاری مقالات می‌کنند و افرادی که اصولاً هدفشان خرابکاری و Vandalism است، صورت می‌گیرد.

چیزی که کاربران باید بدانند این است که ویرایش و حذف و اضافه نمودن چیزی به محتوای مقالات و ایجاد یک مقاله جدید در ویکی‌پدیا حساب و کتاب دارد. حالا درست است که اگر شما بعضی از مقالات این دانشنامه را تغییر و یا دستکاری کنید، تغییرات شما ممکن است برای مدت زمان قابل توجهی ماندگار باشد، اما انتظار نداشته باشید که چون این رفتار برای بعضی جاها جواب داده است، آن را مرتب تکرار کنید و کسی هم با کار شما برخورد نکند. یکی از اصول مهم و اساسی در ویکی‌پدیا داشتن «دیدگاه خنثی» یا «دیدگاه بی‌طرف» نسبت به مقالات است. یعنی اینکه شما حق ندارید باورها، عقاید و تصورات شخصی خود را اعمال کنید. این باورها تنها در صورتی قابل اعمال و ثبت در مقاله‌های ویکی‌پدیا هستند که دارای منابع و مراجع معتبری باشند و توسط دیگر کاربران هم تأیید شوند. اصولاً ویکی‌پدیا یک دانشنامه است و کار در دانشنامه هم باید علمی و براساس دانش باشد، در غیر این صورت این محیط هیچ تفاوتی با یک انجمن بی در و پیکر اینترنتی نخواهد داشت. باید بین آزاد بودن کار و فعالیت در ویکی‌پدیا و آزاد بودن یا نوشتن بی‌حساب و کتاب هر چیزی در ویکی‌پدیا تفاوت قائل شد. این دو کاملاً با هم متفاوت هستند. اگر شما با دیدگاه نادرست قصد فعالیت در ویکی‌پدیا را داشته باشید، مطمئن باشید که به هیچ جایی نخواهید رسید و بهتر است اصلاً وارد این محیط نشوید، چون آن چیزی نخواهد بود که شما در ذهن خود ساخته‌اید.

بارها دیده شده است که کاربران با چنین دیدگاه‌های نادرستی وارد ویکی‌پدیا می‌شوند و هنگامی که حساب کاربری و یا حتی آدرس IP مورد استفاده ایشان به دلیل عدم رعایت قوانین ویکی‌پدیا مسدود و بسته می‌شود و دیگر اجازه فعالیت ندارند، تازه متوجه سیستم کاری ویکی‌پدیا می‌شوند. حتی رفتارهای اشتباه در بخش بحث (Discussion) مقالات دیده می‌شود. تأکید ویکی‌پدیا این است که این بخش برای بررسی و گفتگو درباره مقالات است و انجمن نمی‌باشد، اما باز هم شاهد نوشتن نظرات بی‌ریط در این بخش هستیم.

ویکی‌پدیا انگلیسی به دلیل تعداد قابل توجه کاربران و خوانندگان خود، در زمینه کنترل و بررسی مقالات توسط مدیران و کاربران در جایگاه خوب و مناسبی قرار دارد. امیدوارم نسخه ویکی‌پدیا فارسی هم در این زمینه پیشرفت کند و رشد داشته باشد. در اینجا هم لازم می‌دانم از همه کاربران و مدیران ایرانی ویکی‌پدیا چه در بخش ویکی‌پدیا فارسی، چه ویکی‌پدیا انگلیسی و چه دیگر زبان‌ها تشکر و قدردانی کنم که در حال کمک به گسترش و بهبود کیفی مقالات این دانشنامه هستند.